Odkrywamy Świętokrzyskie - Wiązownica Kolonia

Półtora wieku temu wieś należała do carskiego generała Wasilija Pogodina, który wzniósł tu sobie rezydencję nad rzeczką Kacanką. Miał też znaczny udział w zbudowaniu kościoła pod wezwaniem św. Michała Archanioła.

W XIII wieku książę Bolesław Wstydliwy nadał Wiązownicę klasztorowi klarysek w Zawichoście. Później stanowiła uposażenie benedyktynów ze Świętego Krzyża, a potem stała się wsią królewską i rządową.

Wchodziła w skład rozległych dóbr Osiek, które Pogodinowi w 1835 roku podarował car Mikołaj I. Na zbudowanie pałacu generał wybrał sobie urokliwy zakątek między porośniętym lasem wzgórzem a Kacanką. Zarówno pałac, jak i ta część wsi nazywana jest Dzięki. Ponoć kiedy Pogodin pierwszy raz w to miejsce przyjechał, tak się zachwycił, że wzniósł oczy do nieba i rzekł: "Dzięki ci, Boże, żeś mnie tu sprowadził". Według innej wersji miał piękną żonę i po zbudowaniu dla niej pałacu miał powiedzieć: "W hołdzie za twoje wdzięki składam ci dzięki".

Generał zmarł w 1863 roku. Wraz z majątkiem Dzięki przeszły w ręce jego córki Aleksandry i jej męża Aleksandra Pietrowa, wysokiego urzędnika carskiego oraz sławnego szachisty. Obydwoje sympatyzowali z Polakami. Aleksandra zakładała ochronki i finansowała wydawanie pisma dla ludu "Czytelnia Niedzielna". Aleksander pojechał do uwięzionego przez Austriaków w Krakowie generała Mariana Langiewicza i prawdopodobnie usiłował mu pomóc wydostać się z aresztu. W domu Pietrowów w Warszawie miał bywać inny przywódca powstania styczniowego Romuald Traugutt.

Syn Aleksandry i Aleksandra mieszkał w Wiązownicy do wybuchu pierwszej wojny światowej, kiedy to wyjechał z rodziną w głąb Rosji. Gdy wrócili w 1921 roku, ich majątek został już rozparcelowany, a pałac przejęły Lasy Państwowe. Do Pietrowów wrócił pod koniec ubiegłego wieku, kiedy to odkupił go prawnuk sławnego szachisty. Opuszczony budynek był bliski ruiny, obecnie jest już zabezpieczony przed dalszym niszczeniem i remontowany. Jest więc szansa, że odzyska dawny blask.

Wyróżnia ten eklektyczny pałac przylegająca do niego od południa okrągła wysoka wieża. Przypomina trochę zamkową basztę, wąskie okienka wyglądają jak otwory strzelnicze. Tak naprawdę wieża służyła jednak nie do obrony, ale jako klatka schodowa. Od południa osłania też pałac kilkusetletni potężny dąb będący pomnikiem przyrody. Nieco dalej, w stromej skarpie zalesionego wzgórza, zachowała się piwniczka. Po drugiej stronie pałacu przetrwały zabudowania gospodarcze, które obecnie są również remontowane.

Wąską dróżka wiodąca wąwozem przecinającym wspomniane wzgórze zaprowadzi do kościoła pw. św. Michała Archanioła. Został wzniesiony w połowie XIX wieku, także przy udziale generała Pogodina, który przekazał działkę i materiały na budowę. Pierwotnie był to budynek na planie prostokąta. W 1923 roku dobudowano do niego boczne kaplice i dzięki temu uzyskał kształt krzyża. Wewnątrz świątyni zwraca uwagę bogato zdobiony i złocony ołtarz główny pochodzący prawdopodobnie z poprzedniego kościoła, który spalił się w 1820 roku. Znajduje się w nim kopia obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej. W bocznych kaplicach umieszczone są ołtarze z rzeźbami świętych Michała Archanioła i Barbary. W nawie zwraca uwagę ambona w kształcie łodzi ze srebrzystym orłem na dziobie i pozłacaną kotwicą na burcie zwieńczona baldachimem w formie masztu z żaglem.

Przy drodze z Wiązownicy na Sulisławice, za opuszczonym drewnianym budynkiem dawnej szkoły stoi zabytkowa latarnia. Zbudowana została z kamienia przy dawnym szlaku handlowym.

Jak tam trafić

Wiązownica Kolonia to wieś w gminie Staszów. Dojechać do niej można od drogi 764 Staszów - Połaniec, skręcając w Wiśniówce, a następnie w Czajkowie Południowym i przez Wiązownicę Dużą. Inny dojazd: od drogi 757 Staszów - Opatów przez Wiśniową i Czajków.