Co zostało po Małachowskich i Platerach

Odkrywamy Świętokrzyskie - Niekłań. Niegdyś należał do potężnego rodu Odrowążów. Przemysł rozwijali tu hrabiowie Małachowscy i Platerowie. Dzięki nim powstał też neogotycki kościół.

Sąsiadujące ze sobą sołectwa Niekłań Mały i Niekłań Wielki położone są nad rzeką Czarną Konecką, która należała przez wieki do najbardziej zapracowanych. Jej energię wykorzystywano do wytopu i przeróbki żelaza. Kuźnice wodne w Niekłaniu pracowały co najmniej od XVI wieku aż do drugiej połowy XIX. Wówczas wydobywaną w okolicznych kopalniach rudę przetapiał już wielki piec. Produkowano tu narzędzia i maszyny rolnicze, m.in. sieczkarnie i wialnie. W okresie międzywojennym działała w Niekłaniu filia Zakładów Ostrowieckich. Tablica poświęcona ich dyrektorowi Ludwikowi Salmonowiczowi znajduje się w kościele św. Wawrzyńca.

Świątynia powstała dzięki hrabinie Katarzynie Małachowskiej, która w 1806 roku wystąpiła o pozwolenie na jej budowę. Nie doczekała jednak wybudowania, czego w 1835 roku dokonał jej syn hrabia Onufry Małachowski. Pół wieku później kościół został rozbudowany już przez hrabiego Ludwika Platera, kolejnego dziedzica Niekłania, a także parafian. Jest to budowla w stylu neogotyckim, ze strzelistą wieżą od wschodniej strony. W głównym ołtarzu widnieje obraz Matki Boskiej Nieustającej Pomocy sprowadzony z Rzymu przez hrabinę Elżbietę z Zamojskich Platerową jako wotum za uzdrowienie. Zasłaniany jest przez obraz Zwiastowania NMP ufundowany przez fabrykantów z pobliskiego Furmanowa. Na bocznych skrzydłach ołtarza umieszczone są rzeźby świętych Ludwika i Zygmunta, patronów rodu Platerów.

Ołtarz patrona świątyni znajduje się w północnej kaplicy z obrazem namalowanym przez Bonawenturę Dąbrowskiego w 1836 roku. Tego malarza jest również wizerunek św. Barbary w południowej kaplicy. W przedsionku świątyni zwraca uwagę kropielnica wykonana z ogromnej muszli.

Plac kościelny otacza ogrodzenie z cegły, także fundacji hrabiego Platera. Między plebanią a kościołem stoi figura Matki Boskiej Niepokalanego Poczęcia upamiętniająca wielką powódź z 11 lipca 1903 roku. Kościół w niej nie ucierpiał, położony jest bowiem wysoko nad doliną Czarnej. Na początku prowadzącej do niego alejki stoi obelisk poświęcony mieszkańcom i partyzantom, zamordowanym i poległym w czasie ostatniej wojny.

Co zostało z dawnego majątku Platerów, zobaczyć można po drugiej stronie rzeki. Niestety, to bardzo przykry widok. Z rozebranej po wojnie ich rezydencji zostały tylko niewielkie fragmenty fundamentów. Okazała oficyna - w której mieszkała dworska służba, a do 1979 roku mieściła się szkoła - to walące się mury. W ruinie jest także budynek dawnej oranżerii. Na niewielkim kopcu ziemnym po przeciwległej stronie zaniedbanego parku stoi figura Matki Boskiej ufundowana przez hrabinę Plater po śmierci syna, który utopił się w stawie.

Naprzeciw podworskiego parku po drugiej stronie drogi zachowały się dwa pofabryczne budynki. Przy jednym rośnie daglezja (jedlica zielona), iglaste drzewo sprowadzone do Polski w XIX wieku z Ameryki.

Jak tam trafić

Niekłań położony jest w gminie Stąporków. Dojechać tam można od drogi nr 42 Skarżysko - Końskie, skręcając na północ w Odrowążu lub Stąporkowie. Przez wieś prowadzi czarny szlak turystyczny Wólka Plebańska - rezerwat Skałki Piekło pod Niekłaniem, w którym podziwiać można fantastycznie wyrzeźbione przez wodę i wiatr piaskowce.

Wycieczka z "Gazetą"

Na kolejną wycieczkę z cyklu "Odkrywamy Świętokrzyskie" pojedziemy w sobotę 4 września do gminy Solec-Zdrój. Szczegółowy program wkrótce. Zapisy już przyjmuje agencja Gold Tour (ul. Żeromskiego 20, tel. [phone], e-mail: [e-mail]). A za miłe przyjęcie 17 lipca w gminie Stąporków i pomoc w poznaniu jej atrakcji serdecznie dziękujemy pani burmistrz Dorocie Łukomskiej, pani Marii Siarek ze Stowarzyszenia Ziemi Niekłańskiej, księdzu Markowi Migockiemu z Odrowąża oraz panom leśniczym Krzysztofowi Giermakowskiemu, Piotrowi Szafrańskiemu i Zbigniewowi Hendrysiakowi.