Odkrywamy Świętokrzyskie - Wąwóz w Skałach

To niezwykle urokliwe i rzadko odwiedzane miejsce. Na wysokich i stromych zboczach bieleją wśród bujnej zieleni skałki, a dołem strumyk płynie.

Położony na granicy gmin Nowa Słupia i Waśniów Wąwóz w Skałach jest od 1994 roku rezerwatem przyrody. Swoją nazwę zawdzięcza położeniu w pobliżu wsi Skały. Równie dobrze można jednak o nim powiedzieć "Skały w wąwozie", a właściwie w głębokim na około 30 m kanionie, jaki powstał w dolinie strumyka stanowiącego prawy dopływ rzeczki Dobruchny.

Te skały to wychodnie dolomitów i wapieni dewońskich odsłaniające się w jego stromych i pokrytych bujną roślinnością ścianach. Zwrócone w stronę słońca zbocze porastają murawy naskalne i kserotermiczne, spotkać tam można m.in. rojnik pospolity, czosnek skalny, szałwię łąkową, jastrzębca kosmaczka czy wilczomlecz. Nie brak też krzaków tarniny i dzikiej róży. Żyje tam również wiele gatunków pająków, owadów i ślimaków. Na przeciwległym zboczu wąwozu, gdzie promienie słoneczne rzadziej docierają, rośnie las liściasty, najwięcej w nim leszczyny, grabów, lip i osik. Wśród nich wije się bluszcz, w maju bielą się kwiaty konwalii.

Od północy wąwóz sąsiaduje z kamieniołomem, w którym trwa eksploatacja dolomitów. Położona między rezerwatem a tą kopalnią wysoka skarpa stanowi od lat obiekt zainteresowania dla miłośników paleontologii. W kruszejących skałach znaleźć można liczne skamieniałości, m.in. koralowców, ramienionogów, gąbek, trylobitów i liliowców, które stanowią pamiątkę po znajdującym się tu przed milionami lat morzu.

Ale Wąwóz w Skałach zainteresuje nie tylko dla znawców geologii. Warto się tam wybrać także dla wspaniałych widoków ze ścieżki na północnej ścianie wąwozu. Polecamy również spacer jego dnem - wzdłuż strumyka, który czasem trzeba przeskoczyć, aby uniknąć przedzierania się przez chaszcze. Strumyk ten oraz płynąca na zachód od rezerwatu Dobruchna stanowią siedlisko bobrów. Ślady ich ostrych zębów widać na drzewach leżących już w wodzie lub rosnących jeszcze na brzegu.

W ukrytych w liściastym lesie skałkach znajduje się niewielka jaskinia z blisko 10-metrowym korytarzem. Drugą, znacznie mniejszą, znaleźć można w skarpie nad Dobruchną, od strony wsi Zagaje Grzegorzowskie, już poza terenem rezerwatu.

Jak tam trafić

Najłatwiej trafić, skręcając z drogi 751 Nowa Słupia - Ostrowiec Świętokrzyski w Czajęcicach do wsi Zagaje Grzegorzowskie, skąd gruntowa droga wzdłuż rzeczki zaprowadzi do płynącego dnem wąwozu strumyka. Można też dotrzeć od północnej strony, od wsi Skały i Wojciechowice, ale trzeba ominąć teren czynnego kamieniołonu, 50o 53' 37.78'' N, 21o 9' 39.28''E