Odkrywamy Świętokrzyskie - Góra Ciosowa

To najbardziej na zachód wysunięte wzniesienie Wzgórz Tumlińskich, z malowniczym wyrobiskiem po kamieniołomie czerwonych piaskowców.

Góra Ciosowa (365 m n.p.m) położona jest na północ od wsi o tej samej nazwie. Zbudowana jest z czerwonych piaskowców, nazywanych tumlińskimi. Powstawały one w okresie dolnego triasu (około 240-250 milionów lat temu), gdy na tym terenie znajdowała się piaszczysta pustynia. Z nawiewanego przez wiatr piasku tworzyły się kolejne warstwy wydm, które później skamieniały. Piaskowce budowały też niewielkie strumienie, jakie przenosiły piasek i osadzały w zagłębieniach.

Skały te pewnie byłyby dziś niewidoczne na porośniętej lasem Górze Ciosowej, gdyby nie kamieniołom, jaki powstał na jej południowym zboczu. Eksploatacja piaskowców na potrzeby kamieniarstwa, budownictwa i przemysłu hutniczego (do wykładania wielkich pieców) trwała do 1975 roku. Pozostałością po niej jest zarastające powoli lasem, głównie przez sosny i brzozy, wyrobisko. Pionowa ściana odsłoniętych piaskowców ciągnie się na długości około 100 m, skały w niektórych miejscach mają ponad 20 m wysokości. Podobnie jak te z Grodowej Góry pod Tumlinem, które nadal są wydobywane, mają charakterystyczną czerwoną barwę od zawartości związków żelaza.

Na powierzchni skał podziwiać można ślady falowania (zmarszczki), jakie spowodował wiatr, a także spękania powstałe wskutek wysychania wody w szczelinach. Najlepiej widoczne są w górnej części ściany dawnego kamieniołomu. Tam także na warstwach piaskowców widać skutki wietrzenia i kruszenia przez korzenie zarastających je drzew. Te niżej położone mają formę potężnych skał poprzecinanych rysami i spękaniami. Niektóre są efektem ruchów tektonicznych. Spękania te, dzielące skały piaskowca na regularne bloki, nazywane są ciosami. To od nich pochodzi nazwa Ciosowa Góra.

Dawny kamieniołom od 1987 roku objęty jest ochroną prawną jako pomnik przyrody nieożywionej. To równocześnie pełne uroku malownicze miejsce, w którym czerwone piaskowce podziwiać można na tle zieleni lasu. Podczas zwiedzania należy zachować ostrożność, wchodzenie na stromą ścianę jest bardzo niebezpieczne, ponieważ kruchy w wielu miejscach piaskowiec nie stanowi pewnego oparcia.

[e-mail]

Jak tam trafić

Góra Ciosowa znajduje się na głównym czerwonym szlaku turystycznym przez Góry Świętokrzyskie: Gołoszyce - Kuźniaki. Do dawnego kamieniołomu można też dotrzeć, skręcając w Miedzianej Górze z drogi krajowej nr 74 do wsi Ciosowa, a następnie naprzeciwko posesji nr 31 na leśną ścieżkę, którą biegnie wspomniany szlak. GPS: 50° 56' 59'' N, 20° 32' 20'' E