Odkrywamy Świętokrzyskie - Przybysławice (gm. Ożarów).

Na tutejszym cmentarzu spoczywają dziadkowie Witolda Gombrowicza, którzy przybyli z Litwy. Obok nich zostali również pochowani ojciec i brat sławnego pisarza.

Położona na urodzajnych lessowych glebach wieś ma średniowieczny rodowód. Już na początku XV wieku znajdował się w niej drewniany kościół, który spłonął w czasie pożaru w 1791 roku. W jego miejscu zbudowano najpierw drewnianą kaplicę, a w latach 1842-43 roku murowaną świątynię pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego. Stoi na wzgórzu, na którego zboczu podziwiać można XVIII-wieczną figurę św. Jana Nepomucena.

Z zewnątrz kościół wygląda skromnie. Frontową ścianę wieńczy niewielka wieżyczka na sygnaturkę. Wystrój wnętrza kościoła pochodzi z XIX i XX wieku. W ścianach wmurowane są epitafia okolicznych ziemian, zwraca też uwagę żeliwny nagrobek Józefa Wiercińskiego. Ten zmarły w 1804 roku dziedzic pobliskiego Śmiłowa, poseł na sejm czteroletni, przeznaczył fundusze na budowę kościoła. Jego wolę zrealizowała córka Katarzyna, która wyszła za Cypriana Baczyńskiego, radcy wojewódzkiego i posła z powiatu sandomierskiego.

Ich bogato zdobiony kamienny nagrobek z krzyżem i pucharami należy do najokazalszych na położonym blisko kościoła cmentarzu. Koło niego znajduje się dawna kostnica. Kilkadziesiąt metrów dalej, przy głównej cmentarnej alei, potomkowie Katarzyny i Cypriana zbudowali neogotycką kaplicę grobową. Tuż za nią pochowani są w trzech grobach Gombrowiczowie. W najstarszym. z pomnikiem w kształcie złamanego pnia drzewa zwieńczonego krzyżem, spoczywa zmarły w 1888 roku Onufry Gombrowicz wraz z żoną Antoniną z Dąbrowskich. To dziadek autora "Ferdydurke", który po powstaniu styczniowym przybył na ziemię sandomierską z Litwy, gdzie za działalność patriotyczną władze carskie skonfiskowały mu rozległy majątek w okolicach miasta Remigoła. Nabył sąsiadującą z Przybysławicami wieś Jakubowice. Osiedlił się tu, stał się pionierem uprawy buraków cukrowych, ale nie przestał tęsknić za Litwą. I w swoim grobie kazał umieścić woreczek z litewska ziemią.

Obok dziadków Witolda Gombrowicza w jednej mogile spoczywają jego ojciec Jan Onufry oraz starszy brat Janusz. W sąsiedniej pochowana została żona Janusza Franciszka Józefa z Kotkowskich oraz jej córka z pierwszego małżeństwa Stanisława Cichowska, z którą Janusz był w związku przez blisko 30 lat.

Po drugiej stronie alei cmentarnej za starym metalowym ogrodzeniem znajduje się grób Świeżyńskich, do których należały pobliskie Wlonice. Z podobnym jak u Gombrowiczów ułamanym pniem, ale już bez krzyża, oraz figurą anioła. Spoczywa w nim m.in. dwóch Władysławów, ojciec i brat Józefa Świeżyńskiego, działacza endecji, premiera rządu polskiego powołanego 22 października 1918 roku przez Radę Regencyjną, zdymisjonowanego kilkanaście dni później.

Jak tam trafić

Przybysławice położone są przy drodze krajowej nr 79 Warszawa - Sandomierz, 6 km na południe od Ożarowa.