Historia

Historia Chęcin zawsze związana była z zamkiem położonym na wzgórzu nad miastem. Zaczęła się wraz z jego powstaniem pod koniec XIII w. Wtedy zaczęto tu organizować zjazdy polskiego rycerstwa. Zamek szczególnie upodobał sobie Władysław Łokietek.

W 1318 r. zdeponowano tu skarbiec archidiecezji gnieźnieńskiej. Kilkanaście lat później, w czerwcu 1331 r., odbył się tu zjazd rycerstwa zjednoczonych księstw, podczas którego uchwalono przystąpienie do wojny z Krzyżakami. W tym czasie u podnóża wzniesienia rozbudowało się miasteczko. Powstały zachowane do dzisiaj dwa rynki, nowe domy i drogi.

Na rozwój miasta bardzo wpłynęły rządy Kazimierza Wielkiego. Za jego panowania powstał czynny do dzisiaj zespół klasztorny Franciszkanów. W następnym wieku zamek stał się rezydencją starostów chęcińskich i sądów grodzkich. Powoli miasto zaczęło rozwijać się, otrzymało królewskie przywileje górnicze na eksploatację złóż miedzi i ołowiu oraz marmurów. Do Chęcin przybywały osoby chcące pracować w górnictwie, a także piekarze, szewcy, piwowarzy, gorzelnicy i tkacze. Nie brakowało też artystów. Najsłynniejszym z nich był Kasper Fodyga, wybitny artysta sztuki kamieniarskiej, który z czasem doszedł do godności wójta chęcińskiego. Najładniejszym z pozostawionych przez niego zabytków jest kaplica grobowa przy kościele parafialnym.

Chęciny rozrastały się aż do czasu wojen szwedzkich, stając się jednym z największych miast województwa sandomierskiego. Upadek miasta zaczął się w 1607 r., kiedy zostało częściowo zniszczone podczas ataku wojsk rokoszan Mikołaja Zebrzydowskiego. Kolejny atak nastąpił 50 lat później za sprawą księcia Jerzego Rakoczego sprzymierzonego z wojskami szwedzkimi. Od tego momentu miasto nie miało już szans na powrót do dawnej świetności. Całkowicie podupadło górnictwo, na dodatek w kopalniach zaczęło brakować kruszców. Na wyroby z marmuru nie było już takiego dużego zbytu. Tak też pozostało do dzisiaj. Chęciny, chociaż znajdują się prawie przy głównej trasie z Warszawy do Krakowa, wiodą życie cichego miasteczka.

Zwiedzanie

Rejon Chęcin jest drugim po rejonie Łysogór centrum turystycznym Gór Świętokrzyskich. Są doskonałym punktem wypadowym do wycieczek po okolicznych wzniesieniach. Stąd można przejść przez pasmo Góry Zelejowej do odległej o 5 km Jaskini Raj.

Najciekawszym zabytkiem są ruiny zamku, zbudowanego na przełomie XIII i XIV wieku. Jest to jeden z najstarszych kamiennych zamków w Polsce.

Jest to kraina białych skał wapiennych, kamieniołomów, jaskiń i niewysokich pasm górskich o pięknych lokalnych nazwach jak Grząby Bolmińskie czy też Grzywy Korzeczkowskie. Często zaglądają tu kolekcjonerzy minerałów poszukujący kamieni półszlachetnych.

Wspomniana jaskinia Raj ma najbogatszą szatę naciekową w Polsce. Warto ją zwiedzić, a później przejść znakowanym szlakiem do pięknych i bogatych niegdyś Chęcin. Tu trzeba wejść na zamek. Jego ruiny są doskonałym punktem widokowym. Z wieży zamkowej można zobaczyć nawet Tatry.

Wspomniany wcześniej górujący nad miastem zamek ma wiele do zaoferowania. Po wejściu na górę przechodzi się przez bramę na pierwszy dziedziniec. Zobaczyć na nim można wykutą w skale głęboką studnię. Przez długie lata zamek był więzieniem stanowym dla ważnych osobistości. Przetrzymywano tutaj m.in.: drugą żonę Kazimierza Wielkiego Adelajdę, przyrodniego brata Władysława Jagiełły Andrzeja (oskarżonego o podburzanie Rusi) oraz królową Bonę.

Najstarszą część zamku wyznaczają dwie okrągłe baszty nadbudowane cegłą w okresie Kazimierza Wielkiego. Na jednej z nich urządzona jest wieża widokowa, z której roztacza się piękny widok na położone w dole miasto oraz okolicę.

Do pozostałych zabytków Chęcin należy między innymi kościół parafialny pod wezwaniem św. Bartłomieja. Powstał on najprawdopodobniej jeszcze przed założeniem miasta w 1325 r. z fundacji Władysława Łokietka. W XVII wieku od strony północnej dobudowano późnorenesansową kaplicę pod wezwaniem Trzech Króli.

Ciekawą historię miał kościół pod wezwaniem Najświętszej Panny Marii. W latach 1581-97 został zajęty przez reformatorów. W 1817 r. nakazem cesarskim zamieniono go na fabrykę marmurów i więzienie, następnie na szkołę. W jego wnętrzach były też zakłady mięsne, łaźnia, hotel i restauracja. Do swojej godności świątyni powrócił dopiero na początku lat 90. Wewnątrz przetrwały resztki gotyckich fresków z 1410 r. przedstawiających św. Weronikę.